REIZEN MET HERODOTOS

Geplaatst op 4 januari 2006 door Jeannick Vangansbeke
Tijdens zijn leven zag Herodotos veel van de wereld die toen bij de Grieken bekend was. Herodotos moet allicht rijk geweest zijn om zich het leven te permitteren dat hij leidde...
Tijdens zijn leven zag Herodotos (484–425 vc) veel van de wereld die toen bij de Grieken bekend was. Hij werd geboren in Halikarnassos (het huidige Bodrum in Turkije), woonde tijdelijk op Samos na meegedaan te hebben aan een rebellie tegen de tiran van de stad, bezocht Athene, Delphi, en Sparta, maakte reizen naar Egypte, Babylon, en de noordelijke Zwarte Zee–kust, en vestigde zich uiteindelijk in Thourioi, in Zuid-Italië, waar hij stierf.
 
Hij was geïnteresseerd in de oorlogen die de Grieken voerden met de barbaroi (= ‘niet-Grieken’), vooral in de achtergronden en oorzaken van het conflict: de botsing tussen oost (Perzen) en west (Grieken). Herodotos ontpopte zich tot onderzoeker en schreef — aan de hand van zijn eigen waarnemingen, interviews met informanten, vertellingen, en geschreven bronnen — een omvangrijk verslag dat bekend zou worden onder de titel Historiai (= ‘Onderzoekingen’).
 
Het beslaat het recente verleden en de gewoonten van Grieken, Perzen, Egyptenaren, Indiërs en Scythen. Omdat Herodotos één van de eersten was die probeerden wetenschappelijk verslag te doen van het verleden, wordt hij wel gezien als ‘Vader van de Geschiedenis’. Herodotos moet allicht rijk geweest zijn om zich het leven te permitteren dat hij leidde, maar nu nog plukken we hiervan de vruchten.
 
Ryszard Kapuscinski was alles behalve rijk, hij studeerde kort nadat Warschau volledig verwoest was in 1944. Boeken waren er nauwelijks. Wel kon hij reizen naar Zuid-Amerika, Afrika en Azië als correspondent van PAP, het Poolse communistische persagentschap. Engels kende hij niet, maar Sanskrit evenmin.
 
Toch hielp dit gebrek aan talenkennis hem om nederig te observeren en te lezen in oude Duitse boeken hoe Rabi (Rabindranath Tagore, in 1913 de Nobelprijswinnaar literatuur) de Upanisaden, de oude religieuze gezangen van India in het Sanskrit, moet uit het hoofd leren.
 
Herodotus schreef zoals de meeste Grieken nare dingen over India, dat voor hen ‘de rijkste provincie van Perzië’ was , maar zijn Poolse 20ste eeuwe reincarnatie meent dat Europa het jongere broertje is van de landen die hij bezoekt. Herodotos is daarbij zijn gids en leermeester, maar de leerling is niet minder briljant.
 
Ryszard Kapuscinski, Reizen met Herodotos, Arbeiderspers, 240 p., 2005 18,95 euro
 
Bericht geplaatst in: boekrecensie