ALVA, EEN BIOGRAFIE

Geplaatst op 4 januari 2006 door Jeannick Vangansbeke
Alva is de vaderlandse geschiedenis ingaan als Superschurk. Maar is dat beeld terecht? De hertog van Alva is de geschiedenis ingegaan als de bloedhond van de inquisitie.
Ferdinand Alvarez de Toledo (1507-82), beter bekend als de hertog van Alva, gouverneur der Nederlanden, is de geschiedenis ingegaan als de bloedhond van de inquisitie. De generaal werd na de Beeldenstorm door de Spaanse koning Filips II naar hier gestuurd om die storm neer te slaan.
 
Hij deed dat op een meedogenloze manier: hij stelde de Raad van Beroerten in, die de opstandelingen niet voor niets de Bloedraad noemden, liet 1700 zogenaamde ketters afslachten waaronder de populaire graven Egmont en Hoorne, collega's van Willem van Oranje, die in Brussel werden onthoofden en voerde de Tiende Penning in om de bezetting te betalen, een belastingmaatregel die tot nog grotere volkswoede in de Nederlanden leidde.
Henry Kamen kijkt in zijn biografie achter het keiharde imago van de hertog van Alva en plaatst hem in de politieke context van zijn tijd. "Voer oorlog met de hele wereld maar niet met Engeland", was de raad die hij Filips gaf. Alva vreesde Engeland en wilde alle inspanningen op Frankrijk concentreren.
 
Helaas voor Spanje luisterde de koning niet. Kamen ontrafelt de persoonlijke motieven, gevormd in de vroege jaren van Alva, zijn talloze reizen over heel Europa en zijn complexe militaire en politieke carrière waardoor de hertog de belangrijkste generaal van Spanje werd. Kamen put daarvoor rechtstreeks uit de rijke en levendig geschreven correspondentie van de hertog en reconstrueert zo de waarden en normen van de generaal en plaatst zijn schrikbewind in de context van zijn tijd en die van de koningen die hij diende: Keizer Karel en Filips II van Spanje.
 
In dienst van Karel streed hij in het zuiden van Frankrijk, in dienst van Filips in de Nederlanden en Portugal. Indien zijn meesters beter naar hem hadden geluisterd en hun ambitie tot het continent beperkt hadden i.p.v. de kostelijke tevergeefse poging met een armada Engeland te veroveren, was Spanje allicht een grootmacht gebleven.
 
Kamen herinnert eraan dat zelfs de expeditie tegen de Nederlanden meer met Italiaanse dan met Amerikaanse zilverlingen werd betaald. Die aandacht voor het geld van Spanje en zelfs de centen van de hertog zelf, is typerend voor de originele aanpak van de auteur en was ook de meest originele bijdrage aan zijn boek over het Spaanse imperium overzee dat mee met ‘ons’ geld werd gebouwd.

Henry Kamen, Alva, een biografie. Oorspronkelijke titel: The Duke of Alba, 271 pagina's met illustraties, 2005, Antwerpen, Houtekiet, 19,95 euro

 

Bericht geplaatst in: boekrecensie