SLACHTOFFERS VAN DE KOUDE OORLOG

Geplaatst op 9 november 2005 door Jeannick Vangansbeke
Ha Jin vocht met het Chinese Volksbevrijdingsleger. Jung Chang werd wereldberoemd met haar roman Wilde zwanen. Het beeld dat zij beiden van China en Korea geven is onvergetelijk.
Stalin zag Mao als een anti-Europese spion van Japan. Hij mocht hem nooit en verkoos de burgerlijke nationalist Chiank Kai-Shek boven Mao. Mao wilde een machtig China en fabrieken om tanks, vliegtuigen en schepen te produceren en enkel Rusland kon hem daarbij helpen. De Koreaanse oorlog bood hem die kans. Mao moedigde Kim Il Song aan het zuiden aan te vallen, waardoor de Chinese mensenmassa nodig was om de Amerikaanse tegenaanval te stelpen. Mao stuurde de voormalige nationalistische soldaten en officieren naar het front, met communistische keurtroepen in de rug. Het miljoen Chinezen dat daarbij omkwam, had aldus nog propagandistische waarde en spaarde de CCP (de Chinese communistische partij) heel wat zuiveringsmoeite.
 
Uiteindelijk werd Mao de overloper van de Koude Oorlog. Mao die ooit besliste ondanks Stalins aarzelen om in Korea een oorlog tegen de Amerikanen te beginnen, eindigde als bondgenoot van diezelfde Amerikanen. Zijn uiteindelijke doel was via de oorlog in Korea de Sovjets te dwingen hem atoomwapens te leveren om als schild tegen de VSA te dienen. Kim had al in 1952 door dat hij en Korea gebruikt werden en dat enkel een rokende puinhoop en een gedecimeerde bevolking zijn erfenis zou zijn, maar was verder machteloos.
 
Het middel waarmee Mao de oorlog rekte was om meer technologie en fabrieken van Stalin los te krijgen, was zijn eis dat alle Chinese krijgsgevangenen werden teruggestuurd, en niet naar Taiwan zouden vertrekken. Omwille van de ervaringen in 1945 met de zuiveringen onder de naar Stalin teruggestuurde gevangenen, weigerden de Amerikanen en de VN de gedwongen terugkeer.
 
 
Dit vreselijke spel met mensenlevens vormt het thema van de gruwelijk-intrigerende roman van Ha Jin, die vrij vertaald oorlogsafval heet. Yu Yuan wil terug naar China, niet omdat hij communist is, maar omdat hij er verliefd is geraakt. De nationalisten kerven echter een tattoo op zijn lijf die hem het leven zuur zal maken indien hij terugkeert. De roman bevat de gruwelijkste folterscenes waar Chinezen het recept voor lijken te kennen, maar ontroert ook heel diep. Uiteindelijk keerde slechts een derde van de gevangen Chinezen terug, leert ons Jung Chang, en net als Stalin verloor ook Mao een zoon in de Koreaanse oorlog, zonder dat hem dit erg aangreep, eerder pikte hij zijn schoondochter in.
 
Pas na Stalins dood bleken de Sovjets bereid Mao te geven waar hij om vroeg, eigen vliegtuigfabrieken, in ruil voor het stopzetten van de oorlog. De atoombom kreeg hij niet.
Auteur Ha Jin vocht met het Chinese Volksbevrijdingsleger, maar reisde ontgoocheld naar de VSA in 1985, Jung Chang werd wereldberoemd met haar roman Wilde zwanen. Het beeld dat zij beiden van het 20ste eeuwse China en Korea geven is onvergetelijk.

Literatuur
Jung Chang, Mao, het onbekende verhaal, Amsterdam: Forum, 2005, 941 p. 39,95 euro
Ha Yin, War Trash, London: Hamish Hamilton(Penguin group), 2004, 352 p. 15 pond

Bericht geplaatst in: boekrecensie