175STE VERJAARDAG VAN BELGIë

Geplaatst op 22 mei 2005
Het grote Koninkrijk der Nederlanden niet ouder dan die vijftien jaar die we de periode van de restauratie noemen, viel uiteen in drie stukken: Nederland, België en Luxemburg.
1830 is een keerpunt in de geschiedenis van de Lage Landen. Het is nu, na twee wereldoorlogen, nog moeilijk voorstelbaar, maar zelfs in Keulen waren er oproerlingen die aansluiting bij Frankrijk eisten in het jaar waarin België de onafhankelijkheid uitriep. En dit vijftien jaar na Napoleons nederlaag… Het grote Koninkrijk der Nederlanden, op dat moment dus niet ouder dan die vijftien jaar die we de periode van de restauratie noemen, viel uiteen in drie stukken: Nederland, België en Luxemburg. Op 25 augustus 1830 braken in Brussel kleine relletjes uit, die veertig dagen later zou resulteren in de onafhankelijke staat België. De scheiding werkte bevrijdend, zowel in het zuiden als in het noorden. Maar de schokgolf die de breuk veroorzaakte, zorgde wel voor enkele bloedige confrontaties, langdurig diplomatiek en politiek pokerspel, een onwaarschijnlijk moeizame zoektocht naar een koning voor het kleine nieuwe koninkrijk, en tal van intriges om een Fransman op de troon te krijgen. Na jarenlang getouwtrek over Antwerpen, Limburg en Luxemburg en de korte episode van de Tiendaagse veldtocht, toen de kans op een nieuwe, grote Europese oorlog reëel was, kwam in 1839 eindelijk een vredesverdrag tot stand.
 
Falters boek vertelt het ware verhaal van dat fascinerende jaar. Wars van alle Nederlandse, Belgische, Luxemburgse, Groot-Nederlandse, Vlaamse of andere pathos gaat Rolf Falter op zoek naar de feiten, de meningen en de vaak complexe motieven achter de genomen beslissingen. Het resultaat is een verbazingwekkend relaas van honger, opstand, oorlog, politiek en diplomatie, van starheid, sluwheid, stoutmoedigheid, en soms zelfs van moed. De terreur in de straten van Brussel, de bitterheid van koning Willem, de vertwijfeling van de militairen, het snel groeiende opportunisme van de jonge revolutionairen, het bombardement van Antwerpen, de nuchterheid van de oude Talleyrand, de koele berekening van Leopold van Saksen-Coburg, de frustratie van Metternich: het komt allemaal tot leven in een boek dat bewijst dat de werkelijkheid de fictie vaak overtreft...
 
Neem nu de Belgische generaal Goethals, bevelhebber in West-Vlaanderen. Hij wilde wel het gezag trouw blijven, maar zijn soldaten deserteerden massaal. In de garnizoenstad Ieper beschikte de Roermondse kolonel die zich ook meer Belg dan Hollander voelde nog slechts over veertig soldaten. Hij beloofde wijselijk neutraal te blijven, is de droge commentaar van auteur Falter.
 
Radiojournalist Van Opbroecke brengt inderdaad ‘een kleurrijk fresco’ van die dagen. Helaas is zijn boek niet via indexen toegankelijk en voetnoten hebben al helemaal afgedaan. Maar laat dit je leesplezier niet vergallen. Voormalig Standaardjournalist, liberaal kabinetsmedewerker en nu redacteur van De Tijd Falter heeft een mooi uitgegeven, zeer leesbaar werk geschreven, met plaats- en naamregisters, vol boeiende anekdotes dat we gerust een ode aan de Belgische revolutie mogen noemen.

Rolf Falter, 1830, De scheiding van Nederland, België en Luxemburg, (Tielt, Lannoo), 2005, 350 pagina’s.€ 19,95
Roland Van Opbroecke, België, de geboorte van een staat, de opstand van 1830, (Brussel, Globe), 2005, 349 p. € 19,90
Bericht geplaatst in: boekrecensie