JONATHAN ISRAELS MEESTERWERK OVER DE NEDERLANDSE RADICALE VERLICHTING

Geplaatst op 11 april 2005
In Radicale Verlichting laat Jonathan Israel zien dat de Verlichting die de westerse samenleving zo radicaal heeft veranderd in Nederland geboren werd.
Enkele jaren geleden verscheen van de befaamde Engelse historicus Jonathan Israel de opvolger van De Republiek. Een omvangrijk en fascinerend boek over de meest ingrijpende verandering van denken in de westerse beschaving: de Verlichting. In het Engels: Radical Enlightenment.
 
De inhoud
In Radicale Verlichting laat Jonathan Israel zien dat de Verlichting die de westerse samenleving zo radicaal heeft veranderd in Nederland geboren werd. Uit Nederland afkomstige en in Nederland gevestigde denkers deden Europa op zijn grondvesten trillen. Overal werden ze gelezen, de radicale Nederlanders: Spinoza, Bekker, Van den Enden, de gebroeders Koerbagh, Lodewijk Meyer, Van Dale, Van Leenhof, en vele anderen.
 
Hun ideeën bepalen nog altijd ons denken. Israel brengt ze in dit boek op onnavolgbare wijze tot leven.
 
De pers was lovend over de Engelse editie
“Jonathan Israel maakt door nieuw onderzoek duidelijk wat een merkwaardige bijenkorf van moderne ideeën de Republiek is geweest.” (Roelof van Gelder in NRC Handelsblad)
 
“Israels boek geeft een prachtig overzicht. Het verschaft talloze mooie doorkijkjes en is rijk aan fascinerende details.” (W.W. Mijnhardt in Spieghel Historiael)
 
“Een prachtig en belangrijk boek.” (Luc Panhuysen in Vrij Nederland)
 
“Een imposant en baanbrekend boek.” (Pieter Pekelharing in Trouw)
 
“Magnifiek en meesterlijk.” (John Adamson in de Sunday Telegraph)
 
De vertaling
Het vertalen van dit 944 pagina’s tellende werk vergde een aantal jaren. Vertalen, checken, laten beoordelen door kenners van de Nederlandse Gouden Eeuw en de Verlichting, registers maken. Niets werd aan het toeval overgelaten. Dit werk verdient een presentatie die onderstreept dat het om een boek gaat van het allerhoogste niveau: een baanbrekend werk dat voor jaren ons beeld zal bepalen.
 
Jonathan Israel over zijn boek Radicale Verlichting:
“Het was voor mij een fascinerende ontdekking dat die grote beweging in onze cultuur, de Verlichting, niet in Frankrijk of Engeland begon (en al helemaal niet in Duitsland), maar in de Nederlandse republiek. Natuurlijk wisten we al dat allerlei denkers in Nederland een goed heenkomen zochten en hun werken konden publiceren (denk aan Descartes). En dat de invloed van Spinoza zeer groot was is ook niet nieuw. Maar dat schrijvers als Balthasar Bekker, die de dood verklaarde aan duivel en hekserij, en Frederik van Leenhof, de Zwolse dominee met zijn boek De hemel op aarde, in heel Europa gelezen werden, en dat er felle debatten werden gevoerd over hun denkbeelden, wie weet dat? En niet alleen in geleerde tijdschriften, maar ook in de bus en de trein – dat wil zeggen op de trekschuit en in de herberg!
Het mooie van de Nederlandse vertaling is, dat we de Gouden Eeuwers hun eigen stem weer konden teruggeven: door letterlijke citaten te gebruiken, die ik in de Engelse editie natuurlijk moest vertalen. En: in het Nederlandse boek kon ik veel meer afbeeldingen kwijt, door het hele boek heen. Het is heerlijk om op zoek te gaan naar platen die het verhaal ondersteunen. Het maakt het boek nog extra levendig.”

Het resultaat
Het resultaat is een imposante en magnifieke uitgave.
Een boek dat een aantal belangrijke pluspunten heeft boven de oorspronkelijke Engelse editie.
 
De oorspronkelijke uitgave bevat een klein katern met illustraties. Voor de Nederlandse vertaling zijn in overleg met prof. Israel uit collecties in heel Europa (maar vooral uit Nederland) afbeeldingen bijeengezocht, die door het hele boek heen zijn afgedrukt. Portretten, documenten, belangrijke gebouwen en locaties in Nederland en daarbuiten.
In de Engelse editie komen zeer veel citaten voor uit Nederlandse teksten: boeken, schotschriften, notulen van kerkeraden en gemeenteraden, brieven. Die werden allemaal in het Engels vertaald. In de Nederlandse vertaling hebben we natuurlijk de originele citaten opgenomen. Prachtige, emotionele en kleurrijke uitspraken en zinswendingen in het Nederlands van toen. “Daarbij kon ik in een aantal gevallen de verleiding niet weerstaan langere gedeelten op te nemen, om zo de sfeer van de discussies en de achterliggende emotie des te beter te laten proeven,” aldus Jonathan. Israel.
Voordeel bij intekenen
Dit omvangrijke, geïllustreerde boek (944 bladzijden) kost 79,50 euro. Tot 31 december 2005 echter slechts 69,50.)
Het boek is in de boekhandel verkrijgbaar.
 
Nog wat enthousiaste reacties
Luc Kooijmans in HN Magazine: “De lezers van Radicale Verlichting worden geconfronteerd met Descartes, Bayle, Locke, Leibniz en Diderot, maar ook met Lodewijk Meijer, Frans van den Enden, Johannes Koerbagh, Anthonie van Dale, Balthasar Bekker, Frederik van Leenhof en Bernard Nieuwentijt, om slechts enkelen te noemen.”
 
Luc Panhuysen in Vrij Nederland: “Zo hebben we het geleerd: denkers als Voltaire, Rousseau en Diderot zijn de giganten van de Verlichting. De historicus Jonathan Israel werpt dit beeld omver: voor de vroege of ‘radicale’ Verlichting moet je in Nederland zijn.”
“Net als Israels vorige boek, De Republiek, is Radicale Verlichting een monument van eruditie, breed van opzet, en eigenwijs… Een prachtig en belangrijk boek.”
 
David Horspool in The Guardian: “Verdient door velen gelezen te worden omdat het een voorbeeld is van baanbrekende, indrukwekkend grondige en door en door nieuwe geschiedschrijving.”
 
Peter Watson in de New Statesman: “Israel heeft alles gelezen, elke nuance in zich opgenomen, elke zijweg nagegaan… Over een jaar of vijf zal onze visie op de Verlichting door Israel grondig veranderd zijn.”
 
John Adamson, Sunday Telegraph: “Magnifiek en magistraal. Radicale Verlichting zal zonder twijfel een van de waarlijk grote historische werken van dit decennium zijn.”
 
Jonathan Israel
Radicale Verlichting., Hoe radicale Nederlandse denkers het gezicht van onze cultuur voorgoed veranderden
944 blz., gebonden met stofomslag, prijs bij voorintekening 69,50 (na 31/12/05 79,50)
 
Te bestellen bij Uitgeverij Van Wijnen, telefoon: 0517-394588. Fax: 0517-397179. E-mail: info@uitgeverijvanwijnen.nl. Zie ook www.uitgeverijvanwijnen.nl.
 
 
Bericht geplaatst in: artikel