PAUS JOHANNES PAULUS II (1920-2005)

Geplaatst op 3 april 2005
Paus Johannes Paulus II, geboren op 18 mei 1920 als Karol Józef Wojtyła in het Poolse stadje Wadowice (50 km van Krakau), is gisteren, na een pontificaat van bijna 27 jaar, overleden.
Paul Johannes Paulus II in vol liturgisch ornaatPaus Johannes Paulus II, geboren op 18 mei 1920 als Karol Józef Wojtyła in het Poolse stadje Wadowice (50 km van Krakau), is gisteren, na een pontificaat van bijna 27 jaar, overleden. Johannes Paulus II overleefde in 1981 ternauwernood een aanslag op zijn leven; hij kampte de laatste jaren van zijn leven met gezondheidsproblemen en leed aan de ziekte van Parkinson. Over zijn persoonlijke lijden zei hij: ‘Christus is ook niet van het kruis gestapt’. Dit jaar verslechterde zijn gezondheid door ademhalingsproblemen, waardoor hij op 24 februari 2005 een tracheotomie moest ondergaan. Op 1 april 2005 heeft de Paus een infectie aan zijn urinewegen opgelopen en kreeg hij een hartstilstand. In één van de laatste dagen vóór zijn dood schreef Johannes Paulus II in een afscheidsbriefje (praten ging niet meer): ‘Ik ben gelukkig, jullie moeten ook gelukkig zijn’.
 
Na de middelbare school te hebben doorlopen, ging Karol Józef Wojtyła Poolse taal- en letterkunde studeren aan de Universiteit van Krakau. Zijn studie moest hij door de Tweede Wereldoorlog tijdelijk staken. Hij ging werken in een steengroeve en later in een fabriek van chemieconcern Solvay; hierdoor wist hij deportatie te voorkomen. In 1942 gaf hij gehoor aan zijn priesterroeping, en ging studeren aan het door de nazi’s ondergronds gedwongen Seminarie van Krakau. Na de Tweede Wereldoorlog vervolgde hij zijn studie aan het heropgerichte Grootsemenarie van Krakau en ging hij aan de theologische faculteit studeren. Op 1 november 1946 werd hij tot priester van Krakau gewijd. Van 1946 tot 1948 studeerde Wojtyła in Rome theologie en filosofie. Hij promoveerde in de theologie op een dissertatie over het geloof in de werken van St. Jan van het Kruis. In 1953 promoveerde hij in Polen in de filosofie. ‘Oorlogspaus’ Pius XII, omstreden wegens zijn weigering zich expliciet uit te spreken tegen de jodenvervolging, benoemde Wojtyła in 1958 tot hulpbisschop van Krakau. Paus Paulus VI benoemde hem in 1964 tot aartsbisschop van Krakau en in 1967 tot kardinaal. Wojtyła leverde een belangrijke bijdrage aan het Tweede Vaticaanse Concilie (1962-1965) en de totstandkoming van de pastorale constitutie Gaudium et Spes. Wojtyła zou tot zijn verkiezing tot paus op 16 oktober 1978 de functie van kardinaal bekleden.
Met zijn dubbele naam, Johannes Paulus II, verwees hij naar zijn voorganger, paus Johannes Paulus (I), ‘de lachende paus’. Johannes Paulus was de eerste paus die een dubbele naam koos. De snelle dood van Johannes Paulus, 33 dagen na zijn verkiezing, leidt nog altijd tot speculaties. De verkiezing van Karol Józef Wojtyła tot paus was opmerkelijk: hij werd de eerste niet-Italiaanse paus sinds Hadrianus VI (1522-1523) en tevens de eerste Poolse paus. De keuze voor een Poolse paus was bijzonder, omdat Polen communistisch was. Johannes Paulus II zou zich als paus uitspreken tegen het communisme en was ook de afgelopen jaren politiek actief door zijn afkeer tegen de oorlog in Irak te laten blijken.
 
Paus Johannes Paulus II tijdens zijn bezoek aan Nederland (1985)Johannes Paulus II was een reizende paus; hij bezocht ruim honderd landen, waaronder Nederland in 1985. Hij inspireerde in dat zelfde jaar miljoenen jongeren over de hele wereld door te spreken op de Wereldjongerendagen. Na de aanslag op zijn leven in 1981 werd hij door de steden die hij bezocht in zijn ‘pausmobiel’ met gepantserd glas gereden. Johannes Paulus II heeft diverse boeken geschreven, en veertien encyclieken. Bijzonder is het boek Over de drempel van de hoop, een schriftelijk ‘interview’. Vittorio Messori zou in 1993 namens de Italiaanse televisiezender RAI het eerste televisie-interview met een paus ooit houden. Wegens omstandigheden kon dit interview niet doorgaan, maar de paus vond de vragen zo interessant dat hij schriftelijk antwoord gaf. De antwoorden geven een inzicht in zijn denkbeelden en leefwereld. Johannes Paulus II zette zich als paus in voor de verbetering van de relatie tussen godsdiensten en tegen anti-semitisme. Twee opmerkelijke daden van Johannes Paulus II zijn het mea culpa voor de houding van de rooms-katholieke kerk ten opzichte van de jodenvervolgingen tijdens de Tweede Wereldoorlog en zijn veroordeling van de misstanden door geestelijken. In het verleden werden de misstanden vaak in de doofpot gestopt en niet publiekelijk veroordeeld. In dit opzicht mag deze paus progressief genoemd worden. Toch wordt hij door critici betiteld als conservatief; dit komt met name door zijn in de encycliek ‘Evangelium Vitae’ naar voren gebrachte standpunten betreffende abortus, euthanasie, anticonceptie en homoseksualiteit. Het vanuit het katholieke geloof verbieden van onder andere het homohuwelijk en condoomgebruik in door AIDS getroffen gebieden in Afrika stuit veel mensen tegen de borst.
 
Op dit moment is camerlengo Martínez Somalo, in overleg met het college van kardinalen, verantwoordelijk voor het bestuur van de rooms-katholieke kerk en de voorbereiding van de verkiezing van een nieuwe paus. Het conclaaf, de 117 kiesgerechtigde kardinalen onder de tachtig jaar, kiest een nieuwe paus; ook de Nederlandse kardinaal Simonis maakt hier deel van uit. Kardinaal Camillo Ruini, vicaris-generaal van Rome, treedt bij de verkiezing op als plaatsvervangend bisschop van Rome, een functie die normaal gesproken door de paus wordt bekleed.
 
Bericht geplaatst in: artikel