BAND OF BROTHERS

Geplaatst op 1 januari 2005 door Jos Martens
Najaar 1988 interviewde Stephen E. Ambrose een groep veteranen van de Easy-compagnie van het 506de Infanterieregiment Parachutisten van de 101ste Luchtlandingdivisie. In februari 1990 wilde Ambrose het interview aanvullen. Hij maakte kennis met majoor Richard Winters, een van de oorspronkelijke leden van de compagnie, later compagniecommandant en uiteindelijk commandant van het 2de bataljon.
Najaar 1988 interviewde Stephen E. Ambrose een groep veteranen van de Easy-compagnie van het 506de Infanterieregiment Parachutisten van de 101ste Luchtlandingdivisie. In februari 1990 wilde Ambrose het interview aanvullen. Hij maakte kennis met majoor Richard Winters, een van de oorspronkelijke leden van de compagnie, later compagniecommandant en uiteindelijk commandant van het 2de bataljon.

Ambrose, directeur van het Eisenhower Center van de universiteit van New Orleans, die als historicus gepokt en gemazeld is in de oral history, had naam gemaakt met een tweedelige biografie over Eisenhower en het boek Pegasus Bridge (over de eerste brug die op D-day op de Duitsers veroverd werd door Britse luchtlandingstroepen). Hij bereidde een boek voor over de landing in Normandië (6 juni 1944) dat klaar moest zijn in 1994 voor de vijftigste verjaardag van de landing en waaraan hij pas in 1992 wilde beginnen. (Uiteindelijk zou dat D-Day. 6 juni 1944 worden.)

Majoor Winters opperde dat de geschiedenis van de mannen van Easy-compagnie een goed onderwerp zou vormen voor een afzonderlijk boek. Zij waren er immers bij op D-day, bij de bevrijding van Eindhoven (onderdeel van de rampzalige "Operatie Market Garden"), in Bastogne (waar de 101ste Divisie onsterfelijke roem verwierf tijdens het Von Runstedt-offensief) en bij de inname van Hitlers "Adelaarsnest" in Berchtesgaden. Ambrose had wat tijd over en het materiaal dat hij nu verzamelde kon in ieder geval dienen voor zijn groter werk. Met zijn staf interviewde hij zoveel mogelijk betrokkenen, ook buiten de compagnie. Van de overlevenden kreeg hij dagboeken en souvenirs; de familieleden van gesneuvelden of na de oorlog overledenen bezorgden hem brieven, foto"s en ander materiaal.

Ambrose: “Een geschiedschrijving van de E-compagnie paste dus perfect in mijn plan." Maar hem trof toch de uitzonderlijk hechte band tussen al die veteranen van zo verschillende geografische en sociale achtergrond, aaneengesmeed door hun gezamenlijke oorlogservaringen. Het resultaat is dit boek, een uitzonderlijk warm, levendig en zeer visueel relaas, dat zich uitstekend leende voor de gelijknamige televisiebewerking die Steven Spielberg en Tom Hanks erop baseerden.

Ambrose ontleende de titel van zijn boek aan William Shakespeare: ,,We few, we happy few, we Band of Brothers", de slotwoorden van een toespraak van Henry V (4de akte, scène 3) tot zijn manschappen. Wie de slag tegen de Franse overmacht overleeft, zal er volgens Henry later met trots op terugzien: zij zullen allen, van hoog tot laag, tot het einde der tijden, een broederschap vormen. (Vreemd genoeg komt dit citaat, althans in de Nederlandse vertaling, nergens ter sprake.)

Ambrose volgt Easy-compagnie van bij haar oprichting in 1942 tot bij het einde van de oorlog in 1945. En eigenlijk nog verder: van een aantal personages zijn de lotgevallen in latere jaren verhaald tot bij het schrijven van het boek in 1990.

We zagen de televisiereeks vooraleer we het boek lazen. De film is zeer knap gemaakt. Hier en daar heeft een boek echter voordelen. In de film was het vaak moeilijk om de verschillende personages uit elkaar te houden: niets lijkt zozeer op een gehelmde soldaat in oorlogsuitrusting, als een andere soldaat in hetzelfde plunje. Het boek laat je meer kans om rustig kennis te maken met de wisselende hoofdpersonen.

Band of Brothers blijft niet blind voor de fouten die de geallieerden hebben gemaakt. Duitsers die zich met geheven armen overgeven, worden neergeschoten en de Amerikanen plunderen er op los. Zelfs de verder onkreukbare Richard Winters doet wat iedere soldaat in iedere oorlog heeft gedaan. Met het tafelzilver dat hij meenam uit Hitlers hotel in Berchtesgaden eet hij nog steeds.

De lezer krijgt een intense blik op de lange tocht die jongens van rond de twintig maken door Europa, waar ze achtereenvolgens ingezet worden bij de strijd in Normandië, de Slag om Arnhem en het Ardennenoffensief. Voor de oorlog is afgelopen, bevrijden ze in de omgeving van München ook nog een concentratiekamp en tot slot bereiken ze als eersten Hitlers Adelaarsnest in Berchtesgaden, waar ze zich te goed doen aan Görings drankvoorraad.

Twee hoofdstukken zijn (voor mij) het meest beklijvend: het eerste beschrijft de slag in de Ardennen, waarheen de Easy-company in december 1944 zonder winterkleding, zonder munitie en zonder voldoende rantsoenen naar het wankelende front bij Bastogne wordt gestuurd. Van in paniek vluchtende Amerikaanse soldaten bietsen ze kogels. Het is winter en koud en in de claustrofobische omgeving van een besneeuwd bos ervaar je de verschrikkingen en vriendschappen in een vrijwel uitzichtloze situatie.

Het tweede speelt zich enkele maanden later af, in Duitsland. Verkenners van Easy-company stoten toevallig op een concentratiekamp. De verontwaardigde Amerikanen plunderen een Duitse bakkerij voor de uitgehongerde overlevenden en hun bevelhebber dwingt de dorpsbewoners, die het "nicht gewüsst haben", de lijken te begraven (historisch!).


Referentie:
Stephen E. Ambrose, Band of Brothers (Wapenbroeders). Van Normandië tot Hitlers Adelaarsnest Roeselare (Roularta Books), 2003 (6e druk) 24,5 x 16 cm, 302 blz., 19,50 EUR
Bericht geplaatst in: boekrecensie