LORD BYRON EN DE FRIEZEN VAN HET PARTHENON

Geplaatst op 12 juli 2004 door Paul van Gestel
Vooraanstaande Engelsen grijpen de komende Olympische Spelen in Athene aan voor een nieuwe campagne voor teruggave van de zogeheten Elgin Marbles.
Vooraanstaande Engelsen grijpen de komende Olympische Spelen in Athene aan voor een nieuwe campagne voor teruggave van de zogeheten Elgin Marbles. De Elgin Marbles zijn friezen afkomstig van het Parthenon. Deze kunstwerken zijn zo"n 2.500 jaar oud en vormen een van de grootste publiekstrekkers van het British Museum. Al bijna twee eeuwen bestrijden de Grieken de aanwezigheid van deze kunstschatten in Groot-Brittannië.

Aan het begin van de 19e eeuw werden ze door Lord Elgin, de toenmalige Britse ambassadeur in Griekenland, naar Engeland verzonden. Zangeres Nana Moskouri is al jaren een vurig pleitbezorger van teruggave en ondersteunt de initiatieven met financiële middelen. Engelse prominenten als actrice Vanessa Redgrave en professor John Gould zetten zich nu in om de zaak eindelijk tot een oplossing te brengen. Zij pleitten ervoor in ruil voor teruggave de uitleen van Griekse museumstukken aan Britse musea te versoepelen. De initiatiefnemers voor deze campagne spelen bovendien in op de kandidaatstelling van Londen voor de Olympische Spelen in 2012. Zij stellen dat teruggave een gunstig effect zal hebben op de Britse kandidatuur.

Bijna tweehonderd jaar geleden hadden de huidige campagnevoerders een illustere voorganger in Lord Byron. De grote dichter was in 1810 ooggetuige hoe vijftig kratten vol marmer van het Parthenon in de haven van Piraeus ingescheept werden. Al eerder had Byron Elgins onderneming bekritiseerd. In 1807 had Elgin in zijn Londense residentie reeds enkele beelden tentoongesteld. In zijn satire English Bards and Scotch Reviewers (1809) goot Byron zijn afkeer van Elgins handelen in dichtvorm en sprak hij schande van de "de verminkte blokken kunst":

`Let ABERDEEN and ELGIN still pursue
The shade of fame through regions of Virtu;
Waste useless douanes on their Phidian freaks,
Mis-shapen monument, and maimed antiques;
And make their grand saloons a general mart
For all the mutilated blocks of art.`


Deze dichtregels bleven niet zonder consequenties. De harde woorden over Lord Elgin leidden ertoe dat een beoogd uitgever voor de eer bedankte om Byrons werk te publiceren. Nu Byron de kunstwerken in hun eigen context had aanschouwd, greep de controverse hem nog dieper aan. Vol afschuw hekelde hij de roof. Byron verwierp Elgins argument dat de Ottomanen, die indertijd over Griekenland heersten, de kunstschatten verwaarloosden. Volgens Elgin redde hij de beelden uit onbekwame handen. Met zijn trouwe compaan John Cam Hobhouse, die Byron op veel van reizen vergezelde, verschilde Byron evenzeer van mening.Volgens Hobhouse zouden Britse architecten en beeldhouwers er groot voordeel bij hebben dat de kunstwerken in eigen land te bewonderen waren. Byron was ongevoelig voor dit educatieve argument. Hij was van mening dat de Engelsen evenveel talent voor beeldhouwen bezaten als de Egyptenaren voor schaatsen.

Byrons inzet voor de Griekse onafhankelijkheidsstrijd zorgde voor een enorme opleving in de Engelse belangstelling voor de Griekse zaak. Nog steeds gedenken de Grieken de dichter als hun vrijheidsheld. Volgens sommigen had hij zelfs uitgeroepen kunnen worden tot koning van Griekenland. Maar zover is het nooit gekomen. In 1824 overleed Byron voortijdig aan koortsen in het Griekse Missolonghi. Inzake de Elgin Marbles had hij geen resultaat geboekt. Met een nieuwe `geautoriseerde` biografie bij Byrons eigen uitgever, een tentoonstelling in de National Portrait Gallery en een docudrama op de BBC staat de romantische dichter de afgelopen jaren volop in de belangstelling. Maar of zijn invloed nog zover reikt…

Links
{mosbookmarks:bm=727}
{mosbookmarks:bm=728}
Literatuur
 Fiona MacCarthy, Byron. Life and Legend, John Murray, ISBN 0 7195 5621x
Bericht geplaatst in: artikel