GOOD BYE, LENIN!

Geplaatst op 1 januari 2005
Hoewel Good bye, Lenin! niet bedoeld is als een film die wil laten zien "wie es eigentlich gewesen", wordt voor de historisch geïnteresseerde een interessante wereld opgebouwd.
Plaats in de tijd
Good bye, Lenin! speelt zich af in 1989 in Oost-Berlijn, het deel van de stad dat onderdeel was van de communistische DDR. Alex Kerner wordt door de politie opgepakt als hij plotseling terecht komt in een protest tegen de door het Oost-Duitse regime strikt gesloten grenzen van het land. Zijn moeder, een fanatiek voorvechtster van de door de DDR-leiding gepropageerde socialistische idealen, ziet dit gebeuren, krijgt een beroerte en raakt in coma. Na acht maanden wordt ze wakker, maar de dokter waarschuwt Alex: ze mag niet worden blootgesteld aan stress of opwinding! In de acht maanden dat Christiane in coma heeft gelegen is er echter iets historisch gebeurd: de Berlijnse Muur is gevallen, en de DDR bestaat niet meer. De wereld waarin Christiane leefde bestaat dus eigenlijk niet meer. Wat moet Alex doen? Deze schok zal zijn moeder waarschijnlijk niet overleven. Alex besluit de DDR te doen herleven, in het appartement van 79m³ waarin zij wonen!

De inrichting van het appartement herstelt Alex in Oost-Duitse stijl, verschillende kennissen en buren van Christiane worden in het complot betrokken, en hij koopt typisch Oost-Duitse producten voor zijn moeder. Uiteraard zorgt het opzetten van een schijnwereld toch voor de nodige problemen, zeker als zijn moeder tv wil kijken en, als zij weer wat is opgeknapt, zelfs naar buiten wil.

Plot
Eén van de belangrijkste thema"s die regisseur Wolfgang Becker (indirect) aansnijdt in Good bye, Lenin! is de macht van de media. De historische televisiebeelden rondom de Wende worden door Alex voorzien van geheel ander commentaar, waardoor zij de overwinning van het socialisme lijken te ondersteunen. In landen waar de bevolking alleen te horen krijgt wat het regime wil dat zij te horen krijgt, ligt manipulatie van de werkelijkheid uiteraard altijd op de loer. De bochten waarin Alex zich moet wringen om de DDR te laten voortbestaan en de probleemscenario"s die Wolfgang Becker ontvouwt waarop Alex een antwoord moet vinden, zijn grotendeels stereotyperingen. Het kapitalisme wordt eigenlijk neergezet als net zo"n karikatuur als het communisme. Uiteraard valt hieraan niet geheel te ontkomen; de film probeert op een luchtige, ontspannen manier een stukje geschiedenis uit te beelden.

De historische werkelijkheid
Hoewel Good bye, Lenin! niet bedoeld is als een film die wil laten zien "wie es eigentlich gewesen", wordt voor de historisch geïnteresseerde die de achtergronden uit de Duitse geschiedenis kent, een interessante wereld opgebouwd. Het is opmerkelijk dat een film die een deel van de recente Duitse geschiedenis eigenlijk min of meer belachelijk maakt, juist in Duitsland gemaakt is. De film is in Duitsland een groot succes geworden, en ook in Nederland hebben al veel mensen zich laten vermaken door Good bye, Lenin!. Als u Good Bye, Lenin! een leuke film vindt, is het misschien een goed idee om ook eens Wag the dog uit 1997 te gaan kijken. In deze film wordt een oorlog verzonnen (!) om de aandacht af te leiden van een sexschandaal waarbij de president van de Verenigde Staten betrokken is.

Paul Karsmakers (mei 2004)
Bericht geplaatst in: filmrecensie