FAHRENHEIT 9/11

Geplaatst op 31 oktober 2004 door Redactie
In Fahrenheit 9/11 geeft Michael Moore zijn visie op het regeringsbeleid van de Verenigde Staten na de bizarre presidentsverkiezingen in 2000 en de aanslagen van 11 september 2001.
Plaats in de tijd

Fahrenheit 9/11 is een twee uur durende (oorlogs-)documentaire / film, waarin Michael Moore zijn visie geeft op het regeringsbeleid van de Verenigde Staten na de bizarre presidentsverkiezingen in 2000 en de aanslagen van 11 september 2001. Dit doet hij aan de hand van door hem gemonteerde televisiebeelden en eigen reportage-materiaal. De regering Bush, na dubieuze hertellingen aan de macht gekomen, heeft in Moore"s ogen sterk geprofiteerd van de aanslagen van 11 september en de daarop volgende angst bij de Amerikaanse bevolking.

Na de premiere in de Verenigde Staten heeft Fahrenheit 9/11, daar getiteld "Fahrenheit 911", voor veel commotie gezorgd. Vanaf augustus 2004 was Fahrenheit 9/11 in de Nederlandse bioscopen te zien, en sinds vorige week is de film ook op video en DVD te huur. Met het oog op een mogelijke spectaculaire verkiezingsuitslag komende dinsdag, al dan niet met hertellingen, en benieuwd of alle commotie rond deze film terecht was, heb ik de film gehuurd. Fahrenheit 9/11 brengt voor de historisch geïnteresseerde en krantlezende kijker weinig nieuws, maar presenteert (een deel van) de feiten op een originele manier.

De film begint met de presidentsverkiezingen van 2000, inclusief de hertellingen. Duidelijk gemaakt wordt, dat Bush eigenlijk meer benoemd is dan gekozen. Na een stroeve start van zijn presidentschap staat een steeds kleiner percentage van het Amerikaanse volk achter Bush. Maar dan gebeurt er iets waardoor iedere Amerikaan de president weer volledig steunt: de aanslagen op de Twin Towers. "9/11" zorgt voor een snelle opeenvolging van gebeurtenissen: de jacht op Osama Bin Laden wordt geopend in Afghanistan, door te "bewijzen" dat Saddam Hoessein massavernietigingswapens bezat werd de weg vrijgemaakt voor een aanval op Irak en in de Verenigde Staten zelf werd de Patriot Act goedgekeurd. Hoofdconclusie van Moore is dat Bush de wereld heeft voorgelogen, dat niet het algemene belang maar zijn eigen belang (lees: geld) voorging, en dat de angst in de Verenigde Staten door de overheid is aangewakkerd om impopulaire maatregelen door te drukken.

Plot
Moore maakt in de film duidelijk, dat de jacht op Osama Bin Laden in Afghanistan slechts een afleidingsmanoeuvre was: 24 Bin Laden"s (familieleden van Osama) en diverse inwoners van Saoedi-Arabië mochten de Verenigde Staten verlaten nadat de vliegvelden reeds gesloten waren! Dit alles kon gebeuren, zo legt Moore uit, omdat de familie Bush al jaren een zakelijke relatie had met de Bin Ladens. Financiële belangen waren kennelijk belangrijker dan nationale veiligheid.. Het geeft inderdaad te denken, dat slechts 11.000 soldaten naar Afghanistan gestuurd werden; er zijn volgens de film net zoveel politieagenten in Manhattan!

Interessant is, dat op een later moment in de film wordt verteld dat een reeds jaren geleden geplande oliepijpleiding door Afghanistan kon worden aangelegd net nadat Karzai president werd. Karzai blijkt vroeger een medewerker van Unocal geweest te zijn, de Amerikaanse oliemaatschappij die het meest profiteert van de pijpleiding.. en ook Bush profiteert. In de film wordt tevens ingegaan op de functie die Bush bekleedt binnen de "Carlyle-group". Deze industrie-gigant omvat onder andere telefoonmaatschappijen, energiebedrijven en wapenproducenten.

De aanval op Irak is Moore"s volgende onderwerp. De motieven om een aanval te openen op Irak blijken inmiddels inderdaad twijfelachtig. De massavernietigingswapens zijn immers nooit gevonden. Het gevoel van angst na "9/11", niet de feiten, heeft deze aanval, maar ook de invoering van de Patriot Act mogelijk gemaakt. Deze omstreden wet maakt het onder andere mogelijk burgers af te luisteren en te infiltreren in organisaties. Angstgevoelens zorgen er voor, dat Amerikaanse burgers bereid zijn een deel van hun privacy-rechten op te geven. Deze ontwikkeling, die overigens ook in Nederland plaatsvindt, bekijkt Moore met de nodige scepsis.

De historische werkelijkheid
Michael Moore heeft met Fahrenheit 9/11 een fraai stukje anti-Bush propaganda afgeleverd. Mooi detail hierbij is dat de achtergrondmuziek die wordt gespeeld in de film afkomstig is van verschillende artiesten (waaronder R.E.M.) die een anti-Bush-tour door de Verenigde Staten hebben gedaan. De titel van de film verwijst naar het boek "Fahrenheit 451" van Ray Bradbury (1954). Dit boek speelt zich af in de 24e eeuw, en gaat over een samenleving, waarin alle boeken verbrand worden als ultieme oplossing om conflicten in de samenleving te voorkomen. Het brandpunt van papier is 451 graden Fahrenheit.

De vraag is echter of de film overeenkomt met de historische werkelijkheid. Creatief "knippen-en-plakken" van beelden kan een vaag verband verduidelijken, maar tegelijk ook vertekenen. Moore verdedigt zijn film op Internet met een lijst met verifieerbare feiten, waarop de film gebaseerd zou zijn, maar enig speurwerk op Internet levert eveneens talloze sites op waarop de onwaarheden van de film uit de doeken worden gedaan. De film bestaat uit door Moore sterk uitvergrote gebeurtenissen en verbanden. De film brengt op zich weinig nieuwe feiten, maar door de wijze van presenteren is hij toch zeker de moeite waard!
Bericht geplaatst in: artikel