NECROLOGIE PRINS BERNHARD

Geplaatst op 1 januari 2005 door Nathalie van de Sanden
In zijn jonge jaren werd er meerdere keren voor zijn leven gevreesd; een keelaandoening maakte het hem als peuter moeilijk en in zijn studententijd was een longinfectie de boosdoener.

Geboren op 29 juni 1911 te Jena, Duitsland, als oudste zoon van Bernhard von Lippe Biesterfeld en Armgard, Freiin von Sierstorpff-Cramm. Bernhard had een gelukkige jeugd samen met zijn jongere broer Aschwin op het familielandgoed Reckenwalde, Oost-Pruisen. In zijn jonge jaren werd er meerdere keren voor zijn leven gevreesd; een keelaandoening maakte het hem als peuter moeilijk en in zijn studententijd was een longinfectie de boosdoener.

 

Als student rechten leefde hij een zorgeloos bestaan. Om echter tentamens te kunnen doen aan een universiteit in het fascistische Duitsland, verplichtte Hitler de studenten om een verklaring van trouw af te leggen aan het regime of zich aan te sluiten bij een SS-organisatie. Bernhard besloot zich aan te sluiten bij de liga voor sportvliegers. Later werd hij lid van de gemotoriseerde SS. Na de dood van zijn vader in 1934 werd Bernhard serieuzer. Hij studeerde af, verbrak alle banden met de SS en ging naar Parijs voor het Duitse I.G. Farben.

Na een kennismaking met prinses Juliana en met toestemming van koningin Wilhelmina verloofde hij zich op 8 september 1936 met de kroonprinses van Nederland. De aankondiging van het voorgenomen huwelijk werd in Nederland met luid gejuich ontvangen. De toekomst van de monarchie was nu rooskleuriger. In december 1936 werd Bernhard officier bij de Nederlandse Land- en Zeemacht en bij het Koninklijk Nederlands Indische Leger (KNIL).

Op 7 januari 1937 werd het huwelijk onder grote internationale belangstelling in Den Haag gesloten. Direct na het huwelijk werd bij Koninklijk Besluit verklaard dat Bernhard lid werd van de Raad van State. Na een maandenlange huwelijksreis betrok het prinselijk paar Paleis Soestdijk. In november 1937 kreeg de prins een ernstig auto-ongeluk. Wederom werd voor zijn leven gevreesd. Later bleek dat hij bij dit ongeluk zijn nek had gebroken. Hier zou hij zijn leven lang last van houden. De zwangere prinses Juliana nam haar intrek in het burgerziekenhuis om dicht bij de prins te zijn. Hij herstelde redelijk snel van zijn verwondingen; Bernhard kon de wereld dan ook op 31 januari 1938 zelf mededelen dat er een dochter was geboren: Beatrix, “zij die geluk brengt". Geluk had Nederland nodig. Meer en meer kwam er de dreiging van een oorlog. Nadat Duitsland Polen was binnengevallen en Groot-Brittannië en Frankrijk de oorlog verklaarden aan Duitsland, werden er ook in Nederland maatregelen getroffen. Bernhard werd benoemd als adjudant in buitengewone dienst van koningin Wilhelmina. Hij kreeg de taak om zich bezig te houden met de mobilisatie van het leger. Tevens moest hij zich ervan op de hoogte stellen of het Nederlandse leger wel opgewassen zou zijn tegen de vijand. Bernhard kwam tot de conclusie dat het legermaterieel ouderwets was en de manschappen slecht geoefend waren. Nederland zou nooit tegen een grootmacht als Duitsland op kunnen. Na de Duitse inval in Nederland vertrok de koninklijke familie naar Groot-Brittannië. Juliana en de kinderen reisden later door naar Ottawa, Canada. Terwijl Juliana in Canada voor de vrijheid van haar land pleitte, werd Bernhard door de Britten in de gaten gehouden. Hij was immers een "ex-Duitser". Hierdoor kreeg hij niet de door hem felbegeerde rol in de strijd tegen de vijand. Wilhelmina zag echter in Bernhard een vertrouwenspersoon.

Tegen het eind van de oorlog was hij dan ook opperbevelhebber van de Binnenlandse Strijdkrachten. In deze functie hielp hij mee aan de plannen voor de bevrijding. Toen deze bevrijding uitbleef, beleefde de Nederlandse bevolking de langste winter ooit: de hongerwinter. Mede dankzij Bernhard werd "Operatie Manna" uitgevoerd: voedseldroppings boven Nederland. Op 5 mei 1945 ondertekenden de Canadese generaal Foulkes en Bernhard in hotel De Wereld in Wageningen de capitulatieovereenkomst met Duitsland. Nederland was vrij. Nederlands-Indië niet. De strijd in de oost ging door, overigens zonder Bernhard. Wilhelmina wilde niet dat hij weer weg zou zijn van zijn gezin. Na de overgave van Japan op 17 augustus 1945 werd de onafhankelijke republiek Indonesië uitgeroepen. De Nederlandse regering accepteerde dit niet en reageerde met politionele acties. Dit kon de onafhankelijkheid van Indonesië niet voorkomen. Voor Wilhelmina was dit een bittere pil. Op 4 september 1948 trad zij af als koningin. Juliana werd koningin der Nederlanden, Bernhard prins der Nederlanden.

Mede door de oorlog had Bernhard veel connecties bij diverse organisaties en bedrijven. Hij werd door de ministers vrij gelaten in beslissingen en aanbevelingen. In 1976 kwamen er echter geruchten. Bernhard zou van de Amerikaanse vliegtuigfabrikant Lockheed steekpenningen hebben aangenomen. De commissie Donner werd belast met het onderzoek hiernaar. Duidelijke bewijzen zijn er niet gevonden. Wel indirecte aanwijzingen. Bernhard verklaarde dat zijn “betrekkingen met Lockheed zich verkeerd hebben ontwikkeld." Het onderzoek had gevolgen: Bernhard kreeg eervol ontslag als inspecteur-generaal; commissariaten worden opgezegd. Tevens werd het uniform van hem afgenomen. Hij was niet meer bevoegd dit in het openbaar te dragen. Tijdens al deze gebeurtenissen bleef koningin Juliana achter Bernhard staan. Gevreesd werd voor haar aftreden. Zover kwam het echter niet. Haar afscheid van het koningschap kwam vrijwillig. Op 30 april 1980 nam Juliana trad zij af ten gunste van haar dochter Beatrix. Zowel Bernhard als Juliana bleven actief. Juliana vooral op het maatschappelijk vlak. Bernhard wijdde zich aan de natuur, schilderen en reizen. De (verzets-)strijders uit de Tweede Wereldoorlog vergaten hem echter niet. Bernhard bleef voor hen de personificatie van Oranje tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij was bij zoveel mogelijk herdenkingen, parades en feestelijke gebeurtenissen aanwezig. Evenals bij feestelijkheden rond het Prins Bernhard Fonds. Dit zogenoemde Anjerfonds, naar de bloem die de prins steevast opgespeld had, werd tijdens de Tweede Wereldoorlog opgericht en is nadien voortgezet als stimulans voor persoonlijke inzet op het culturele vlak. Jaarlijks worden de zilveren anjers uitgereikt voor deze vrijwillige bijdragen. In 1990 kreeg Bernhard zelf de zilveren anjer voor zijn jarenlange inzet. De laatste jaren beleefde Bernhard, net als in zijn jeugdjaren, weer ettelijke benarde medische momenten. Diverse aandoeningen en ziekten speelden hem parten en vele malen belandde hij in een ziekenhuis. Met name in 2000 werd voor zijn leven gevreesd en maakte Nederland zich op voor zijn verscheiden. Wederom was zijn wil om te leven sterker en op zijn negentigste verjaardag in 2001 gaf hij de verklaring dat hij nog wel vijf jaar door wilde gaan. Deze wil werd ondersteund door zijn liefde voor de natuur. Met name de Afrikaanse natuur had zijn interesse. In 1971 werd deze liefde al geëtaleerd door de oprichting van de Orde van de Gouden Ark voor het behoud van flora en fauna. Na het afscheid van de publieke taken zag Bernhard zijn kans om zijn meeste tijd aan de natuur te spenderen. De laatste jaren had de stichting Peace Parks Foundation zijn grootste aandacht. Doel van deze stichting is de natuur een vredestaak mee te geven aan landen die met elkaar in conflict zijn; natuurparken die door de grenzen van deze landen heengaan. Op 4 oktober 2001 werd de eerste stap naar deze parken gezet. Onder toeziend oog van prins Bernhard en oud-president Mandela werden olifanten verplaatst van het Krugerpark in Zuid-Afrika naar het Gazapark in Mozambique.

Bij het overlijden van zijn vrouw Juliana op 20 maart 2004 oogde Bernhard broos. Vele verplichtingen en familieaangelegenheden liet hij in aan zich voorbij gaan. Het leek erop dat de prins aanvoelde dat hij het lot niet langer zou tartten aangezien hij vele vrienden nog eens van zich liet horen, zij het als afscheidsgroet. Hoevaak hij medici en publiek verwonderd liet staan van zijn herstel, maakte kanker op 1 december 2004 een einde aan de ogenschijnlijke onsterfelijkheid van prins Bernhard.

De naam van Prins Bernhard is ondermeer aan het onderstaande verbonden:

 

Commissariaten: Koninklijke Jaarbeurs; Koninklijke Nederlandse Hoogovens; N.V. Koninklijke Nederlandse vliegtuigfabriek Fokker; Lid van de Raad van bestuur van de KLM;

 

(Ere-)Voorzitter: Tropeninstituut; Nationaal Rampenfonds; ANWB; Bilderberg conferenties; Europese Culturele Stichting; Universiteit Nyenrode

 

Bestuurslid: TNO

 

Onderscheidingen: Landscommandeur van de Johanniter Orde; Honorary Air Marshall; inspecteur-generaal van de Krijgsmacht; Commandeurskruis der Militaire Willemsorde; Vliegerkruis; Verzetsherdenkingskruis; eredoctoraat Nijenrode

 

Beschermheer: Natuurmonumenten; Joods Nationaal Fonds; Olympisch Comité; Nederlandse Sportfederatie; Nederlandse Lawn Tennis Bond; Federatie Sport Gehandicapten; Nederlandse Skivereniging

 

Oprichter en regent van het Prins Bernhard Fonds (Anjerfonds), regent Stichting Praemium Erasmianum, oprichter World Wildlife Fund, stichter Orde van de Gouden Ark, mede-oprichter Peace Parks Foundation

Bericht geplaatst in: artikel